Hakken en plakken

Van m-aa-n naar maan: hoe losse klanken een woord worden. Met uitleg per stap, een lijst klankzuivere woorden om te oefenen, en de fout die thuis het vaakst gemaakt wordt.

De belangrijkste regel: klanken, geen letternamen

De letter m heet em. Maar als je leert lezen, gebruik je de klank: mmm. Dat verschil bepaalt of het lukt. Em-aa-en levert geen maan op, mmm-aa-nnn wel.

De meest gemaakte fout bij thuis oefenen

Een letter voorzeggen met zijn naam. Zeg dus niet “bee, o, tee” maar “b, oo, t”. Bij de plofklanken p, t, k, b en d lukt dat nooit helemaal: daar hangt altijd een klein “uh” aan. Houd die zo kort mogelijk.

In vier stappen

  1. 1

    Klanken herkennen

    Je kind hoort een klank en wijst de letter aan. Nog geen woorden, alleen losse klanken. Begin met klanken die je kunt aanhouden: mmm, sss, nnn, rrr.

  2. 2

    Hakken

    Je zegt een woord en je kind verdeelt het in klanken: maan wordt m-aa-n. Klap er desnoods bij, één klap per klank.

  3. 3

    Plakken

    Nu andersom: jij zegt m-aa-n en je kind maakt er maan van. Rek de klanken uit en laat de pauzes kort, anders raakt het begin kwijt.

  4. 4

    Lezen

    Je kind ziet het woord, hakt het zelf in klanken en plakt ze aan elkaar. Eerst hardop, later in het hoofd. Dan is het lezen.

Klankzuivere woorden om mee te oefenen

Klankzuiver betekent: het klinkt zoals je het schrijft. Alleen daarmee kun je hakken en plakken. Begin met woorden van twee klanken, ga daarna naar drie.

Twee klanken

oor, aap, os, uil, ei, oog, ui, ijs, bij, koe, haai, hooi

Drie klanken (mkm)

maan, raam, roos, vis, vaas, sok, kip, pen, pet, boom, boot, kat, pan, peer, vos, mes, net, bot, tas, kar, kom, beer, been, bes

Medeklinker, klinker, medeklinker. Steeds dezelfde opbouw, dus je kind weet wat het kan verwachten.

Niet klankzuiver, dus niet geschikt om te hakken

auto (klinkt als auttoh), egel, appel, emmer, olifant, euro, inktvis. Die leert een kind later als geheel woord.

Verder lezen

Veelgestelde vragen

Wat is hakken en plakken?
Hakken is een woord in losse klanken verdelen: maan wordt m-aa-n. Plakken is die klanken weer aan elkaar zetten tot het woord. Samen is dat de kern van leren lezen: een kind dat kan hakken en plakken, kan elk klankzuiver woord lezen dat het tegenkomt.
Wat is het verschil tussen een klank en een letternaam?
De letternaam van de m is em. De klank is mmm. Bij leren lezen gebruik je altijd de klank, want em-aa-en wordt geen maan. Dit is de meest gemaakte fout bij thuis oefenen.
Wat zijn klankzuivere woorden?
Woorden die klinken zoals je ze schrijft, zoals maan, vis en boom. Daar kun je mee hakken en plakken. Woorden als auto en egel zijn niet klankzuiver: au-t-o klinkt als auttoh. Die leert een kind later, als geheel woord.
Wat betekent mkm?
Medeklinker-klinker-medeklinker, zoals bij maan, vis en pet. Dat zijn de eerste woorden waarmee kinderen leren hakken en plakken, omdat de opbouw steeds hetzelfde is.
Wat is auditieve synthese?
De schoolterm voor plakken: losse klanken horen en daar een woord van maken. Auditieve analyse is het omgekeerde, dus hakken. Een kind moet allebei kunnen voordat het vlot gaat lezen.

Zelf oefenen?

Alles op deze pagina kun je hier meteen oefenen. Gratis, zonder advertenties, en alles wordt voorgelezen, dus je kind kan zelf aan de slag.

Beginnen